Kurs UML - część 4 - przypadki użycia po raz drugi

Mam nadzieję, że od lektury ostatniego odcinka ćwiczyłeś poznany do tej pory materiał. Jeśli obawiasz się, że możesz już czegoś nie pamiętać, powróć jeszcze na chwilkę do poprzedniej części kursu UML.

Liczebność

Definiując asocjacje w diagramach przypadku użycia, można określić liczebność. Najlepiej zaprezentować ideę liczebności przedstawiającą prosty, przykładowy diagram UML. Spójrz więc na rysunek 1.

Rys. 1. Liczebność

Rys. 2. Nawigacja

Co możemy odczytać z tego rysunku? Jeden klient może dokonać tylko jednej rejestracji w sklepie - czyli jeden klient ma jedno konto. Każdy pojedynczy klient może złożyć dowolną liczbę zamówień. Każdy pracownik sklepu może złożyć dowolną liczbę zamówień. Każdy pracownik sklepu może spakować dowolną liczbę zamówień.

Typy liczebności są analogiczne do tych z którymi spotkałeś się w przypadku diagramów klas.

Liczebność można określi stałą cyfrą, np. 1, 2, 10 itd. Można określić liczebność jako nieskończoność - *. Można także określić przedział liczebności, np.:

• 0..3 - od 0 do 3
• 1..5 - od 1 do 5
• 10..100 - od 10 do 100
• 1..* - od 1 do nieskończoności (czyli minimum 1) itp.

Kolejnym sposobem jest złożone określane liczebności:

• 1, 3, 7..20, 23, 30,
• 1..5, 7, 9 itp.

Nawigacja

Najczęściej w przypadku asocjacji na diagramach przypadków użycia nie używa się strzałek. Jeśli jednak chce się zaakcentować stronę inicjującą, można skorzystać ze strzałki, tak jak pokazano to na rysunku 2.

Nawigację określamy tylko w uzasadnionych przypadkach i wówczas, gdy kierunek nawigacji musi zostać udokumentowany. Najczęściej będziesz się jednak spotykał z diagramami przypadków użycia bez zaznaczonych kierunków asocjacji.

Realizacja

Dzięki związkom realizacji możemy definiować relacje pomiędzy ogólnym opisem funkcji systemu, a jego wdrożeniem. Dzięki temu uzyskujemy jawne połączenie z innymi diagramami UML. Przydaje się to głównie wówczas, gdy do pełnego zrozumienia diagramów przypadków użycia niezbędne jest poznanie innych diagramów.

Przyjrzyj się diagramowi z rysunku 3. W elipsach z przerywanej linii znajdują się tzw. modele współdziałań. Tutaj znajdują się dwa współdziałania, z których Zdjęcie produktów z magazynu jest uszczegółowieniem Przetwarzania zamówienia.

Rys. 3. Diagram realizacji

Tworzenie, odczytywanie, aktualizacja, usuwanie - CRUD

Często przypadki użycia definiują przechowywanie oraz używanie pewnych danych. Wykonują wówczas one na tych danych operacje:

• create - tworzenia ich,
• read - odczytywania ich,
• update - aktualizacji,
• delete - usuwania.

Jeśli znasz podstawy relacyjnych baz danych, powinieneś skojarzyć skrót CRUD. Tworząc przypadki użycia, nie zawsze warto rozdrabniać je do maksimum, a więc tworzyć przypadki w rodzaju:

• dodaj klienta,
• usuń klienta,
• modyfikuj dane klienta,
• znajdź klienta.

W przypadku dużych systemów może stać się to mało czytelne. Należy wówczas zastanowić się nad zebraniem przypadków CRUD w jeden przypadek, np. Zarządzaj klientami.

Grupowanie przypadków użycia

Jeśli projektowany system składa się z kilku podsystemów, dla zwiększenia przejrzystości warto zgrupować przypadki wchodzące w skład poszczególnych systemów.

Do grupowania używa się prostokąta, który u góry pośrodku ma tytuł. Jak to wygląda w praktyce zilustrowano na rysunku 4. Pamiętaj że aktorów umieszcza się poza prostokątem grupującym.

Rys. 4. Granice

Zakończenie

Poznałeś już diagramy przypadków użycia. Nie zapominaj trenować pomiędzy kolejnymi odcinkami kursu UML-a. Już w następnej części kursu zajmiemy się diagramami czynności.