Domenowe ABC. Wszystko, czego chciałbyś się dowiedzieć o domenach, ale nie masz kogo spytać

Jak to wszystko się zaczęło?

Gdy 23 lata temu zaczęto tworzyć zręby tego, co dziś jest systemem nazw domenowych, w internecie panował twórczy chaos. Nikomu to tak naprawdę nie przeszkadzało, ponieważ na całym świecie do sieci podłączonych było zaledwie kilkaset komputerów i właściwie wszyscy administratorzy systemów mogli uzgodnić bezkolizyjne nadawanie im odpowiednich nazw.

Wraz z rozwojem systemu pojawiła się konieczność uporządkowania wszystkiego i wciśnięcia w jakieś ogólnie uznawane ramy. Zgodnie z filozofią samego internetu system nadawania nazw został maksymalnie uproszczony i zdecentralizowany na tyle, na ile to było możliwe. W celu koordynacji musiały jednak powstać pewne organizacje centralne, które mają decydujący głos przy ustalaniu zasadniczych reguł rządzących nazwami domenowymi.

Rys. 1. Wyszukiwanie adresu IP (numerycznego) dla znanej nazwy domeny

Co to jest domena internetowa?

Jak wiadomo, komputery nie posługują się literami, ponieważ "rozumieją" tylko cyfry. Każdy komputer przyłączony do internetu musi więc mieć unikatową nazwę (numer), którą nazywamy adresem IP. Standardowo składa się ona z czterech liczb oddzielonych kropkami.

Przykładowo, komputer (serwer), na którym znajduje się strona internetowa oraz forum Magazynu INTERNET ma adres 193.109.91.133. W sieci jest wiele serwisów, które pozwalają na sprawdzenie jaki adres IP odpowiada danej domenie... i odwrotnie - jaki adres numeryczny ma domena, której nazwę znamy (rys. 1).

Już dawno stwierdzono, że zapamiętywanie długich liczb jest znacznie trudniejsze niż zapamiętywanie słów. Dlatego powstał system nazw domenowych, aby uwolnić nas od uciążliwego zapamiętywania ciągów liczb. I tak oto wkroczyliśmy w magiczny świat domen internetowych.

Nieco o hierarchii w świecie domen

Jeśli chcielibyśmy dołączyć do grona posiadaczy domen internetowych - prywatnych lub firmowych - powinniśmy mieć przynajmniej minimalną wiedzę dotyczącą funkcjonowania samego systemu domenowego. Zacznijmy więc od podstaw.

Istotą systemu nazw domenowych jest jego hierarchiczna struktura. To ona powoduje, że system może być w znacznym stopniu zdecentralizowany. Z tej struktury wywodzi się także jedno z podstawowych pojęć, a mianowicie domena najwyższego poziomu (ang. Top Level Domain, czasem zapisywana w skrócie jako TLD). Ustalono, że tego typu domeny będą się dzielić na dwa rodzaje: domeny krajowe (ang. country code - ccTLD) oraz funkcjonalne (ang. generic - gTLD).

Z domenami krajowymi sprawa była prosta - każdy kraj otrzymał unikatowy dwuliterowy kod domeny krajowej, i to właśnie w gestii każdego kraju było powołanie jakiejś jednostki, która tą właśnie domeną miała zarządzać. Polska otrzymała prawo do domeny .pl, natomiast zarządzanie nią powierzono Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK), jednostce naukowej, która już wcześniej koordynowała w Polsce rozwój sieci EARN, poprzednika internetu.

Rys. 2. Przykładowe drzewo hierarchii domen internetowych W nazwie domeny typu TLD jest ona uwidaczniana na końcu - przykładowo, adres www.mi.com.pl należy do domeny najwyższego poziomu .pl, jak również www.royal.gov.uk, który jest domeną brytyjską .uk.

Należy podkreślić, że sama nazwa domeny nie ma nic wspólnego z fizycznym umiejscowieniem komputera, na którym owa domena się znajduje. W świecie internetu panuje globalizacja - nie istnieją granice ani żadne wizy.

Każdy w zasadzie może zostać właścicielem domeny dowolnego kraju. Mało tego, można na jednym komputerze mieć strony internetowe identyfikowane przez domeny rozsiane po całym świecie. Wróćmy jednak do hierarchicznej struktury domen.

Adresy stron internetowych zawsze składają się co najmniej z dwóch części oddzielonych od siebie kropką (lub kropkami, jeśli jest ich więcej, jak choćby we wspomnianym wyżej www.mi.com.pl). Fragment nazwy, który znajduje się przed nazwą, która identyfikuje domenę TLD, nazywa się poddomeną. W tym przypadku poddomeną jest com.pl.

Na czym polega hierarchiczność struktury domen? Wyobraźmy sobie, że pan Einstein postanowił wykupić domenę z własnym nazwiskiem w polskiej domenie .pl. Po załatwieniu wszystkich formalności rejestracyjnych otrzymuje prawo do dysponowania adresem poddomeny einstein.pl. I tu rozpoczyna się to, co określamy jako hierarchiczność nazw domenowych. Właściciel ma prawo bez pytania nikogo o zgodę i zdanie utworzyć sobie dowolną liczbę dalszych poddomen w poddomenie einstein.pl, np.: albert.einstein.pl, janek.einstein.pl czy też zosia.einstein.pl.

Oczywiście można też iść jeszcze dalej i stworzyć kolejny poziom, np. nauka.albert.einstein.pl, prywatnie.albert.einstein.pl... i tak dalej. Każda z tych poddomen jest zupełnie odrębną strukturą i można ją traktować dokładnie tak samo jak dowolną inną poddomenę pierwszego rzędu. W każdej z tych poddomen może funkcjonować zupełnie odrębna strona WWW, serwer FTP czy też system adresów mailowych.

Jak można zobaczyć (rys. 2), struktura właśnie stworzonego systemu poddomen przypomina budową odwrócone drzewo. Jego pniem jest poddomena, którą wykupiliśmy, natomiast wszelkie gałęzie i gałązki to poddomeny trzeciego lub czwartego rzędu, które już sami stworzyliśmy. Na tym właśnie polega hierarchiczność systemu domenowego.